در دنیای مدیریت پروژه، استاندارد PMBOK همواره سعی کرده است تا با تغییر ماهیت پروژهها (از پروژههای سخت و خطی به پروژههای نرم و چابک) سازگار شود. تفاوت بین نسخههای ۶، ۷ و ۸، صرفاً تغییر در تعداد صفحات نیست، بلکه تغییر در «فلسفه مدیریت» است.
۱. PMBOK ویرایش ششم: عصر «فرآیندها و دستورالعملها» (The Process Era)
نسخه ۶ بر پایه یک ساختار بسیار سختگیرانه و مهندسیشده تدوین شده بود. در این نسخه، تمر-کز بر روی «چگونه» (How) بود.
– رویکرد: عمدتاً پیشبینانه (Predictive/Waterfall).
– ساختار: محوریت با ۱۰ حوزه دانش (Knowledge Areas) و ۴۹ فرآیند بود که در ۵ گروه فرآیندی (آغازین تا بستن) دستهبندی میشدند.
– ویژگی بارز: تاکید شدید بر ورودیها، ابزارها و خروجیها (I-T&T-Os). در واقع، نسخه ۶ یک «کتابچه دستورالعمل» بود که میگفت برای رسیدن به نتیجه X، باید ابزار Y را در مرحله Z به کار ببرید.
۲. PMBOK ویرایش هفتم: عصر «اصول و ذهنیت» (The Principle Era)
در نسخه ۷، یک چرخش ۱۸۰ درجهای رخ داد. PMI متوجه شد که در دنیای چابک (Agile)، دستورالعملهای سختگیرانه دیگر کارایی ندارند. بنابراین، تمرکز از «فرآیند» به «اصول» (Principles) تغییر یافت.
– رویکرد: چابک (Agile) و ترکیبی (Hybrid).
– ساختار: حذف فرآیندها و جایگزینی آنها با ۱۲ اصل مدیریت پروژه و ۸ دامنه عملکرد (Performance Domains).
– ویژگی بارز: تمرکز بر «تحویل ارزش» (Value Delivery). در این نسخه، دیگر مهم نبود چه ابزاری استفاده میکنید، بلکه مهم بود که آیا ذهنیت شما بر اساس اصول مدیریت پروژه است یا خیر. (این نسخه برای بسیاری از مدیران پروژه بیش از حد تئوریک و غیرعملی بود).
۳. PMBOK ویرایش هشتم: عصر «تعادل و تلفیق» (The Balanced Era)
اگرچه ویرایش هشتم به صورت یک کتاب مجزا مانند نسخههای قبلی تعریف نشده باشد، اما PMI به سمت یک استاندارد دیجیتال و پویا حرکت کرده است. تفاوتهای احتمالی و رویکرد جدید در این مسیر عبارتند از:
– شخصیسازی (Tailoring): تاکید بیشتر بر این موضوع که هیچ متدی برای همه پروژهها درست نیست و مدیر پروژه باید بر اساس محیط، ابزار مناسب را انتخاب کند.
نسخه ۸ پاسخی به انتقادات نسخه ۷ است. در این نسخه، PMI تصمیم گرفت «اصول مدرن» نسخه ۷ را با «راهکارهای عملی» نسخه ۶ ترکیب کند تا یک مدل کاربردی ایجاد کند.
اصول: تعداد اصول از ۱۲ عدد (در نسخه ۷) به ۶ اصل متمرکز و کاربردیتر کاهش یافت.
