روش مسیر بحرانی یا Critical Path Method یکی از پایه‌های برنامه‌ریزی و کنترل پروژه است. مسیر بحرانی طولانی‌ترین مسیر منطقی در شبکه فعالیت‌هاست و در شرایط معمول، مدت پروژه را تعیین می‌کند. تأخیر یک فعالیت بحرانی می‌تواند تاریخ پایان پروژه را جابه‌جا کند؛ مگر اینکه شناوری یا اقدام جبرانی وجود داشته باشد.
مراحل محاسبه مسیر بحرانی
- فعالیت‌ها و نقاط تحویل را تعریف کنید.
- روابط منطقی Finish-to-Start، Start-to-Start و سایر روابط را فقط بر اساس منطق اجرایی ثبت کنید.
- مدت فعالیت‌ها و تقویم‌های کاری را تعیین کنید.
- محاسبه رو به جلو را برای تاریخ‌های زودترین شروع و پایان انجام دهید.
- محاسبه رو به عقب را برای تاریخ‌های دیرترین شروع و پایان انجام دهید.
- شناوری کل را محاسبه و مسیر یا مسیرهای بحرانی را تحلیل کنید.
شناوری کل و شناوری آزاد
Total Float مدت زمانی است که یک فعالیت می‌تواند بدون تأخیر در تاریخ پایان تعیین‌شده پروژه یا قید مربوطه جابه‌جا شود. Free Float نشان می‌دهد فعالیت تا چه حد می‌تواند بدون تأخیر در شروع زودترین فعالیت بعدی جابه‌جا شود.
چرا مسیر بحرانی ممکن است اشتباه نمایش داده شود؟
- استفاده زیاد از قیود اجباری
- وجود فعالیت‌های بدون پیش‌نیاز یا پس‌نیاز
- تقویم‌های ناسازگار
- Lagهای طولانی به‌جای فعالیت قابل کنترل
- به‌روزرسانی نادرست تاریخ واقعی و مدت باقیمانده
کنترل حرفه‌ای تأخیر
در هر دوره گزارش، فقط به رنگ قرمز فعالیت‌ها اکتفا نکنید. تغییر مسیر بحرانی، مسیرهای نزدیک به بحرانی، روند مصرف شناوری و نقاط همگرایی شبکه را بررسی کنید. برای جبران می‌توان از Fast Tracking، Crashing، تغییر توالی منطقی یا بازتخصیص منابع استفاده کرد؛ اما هر اقدام باید از نظر هزینه، ریسک و کیفیت ارزیابی شود.
منبع نرم‌افزاری: راهنمای رسمی Oracle Primavera P6.
